Lijden met Christus

GKv Middelharnis https://gkvmiddelharnis.nl

Geliefde gemeente van onze Here Jezus Christus, kostbaar bezit van onze Redder en Bevrijder, die ons leven hoop geeft,

Boven de tekst heb ik de volgende tekst geschreven:

Lijden met Christus: richting vinden als je leven stilstaat.

Dit is de beweging die ik ga maken in de preek.

Elk mens krijgt in zijn leven te maken met lijden. Probleem is alleen dat we dat vaak niet herkennen. Lijden hoort bij dit leven. Het hoort bij een leven dat gebroken is door zonde en dood.

Ik besef me heel goed dat dit geen aantrekkelijke gedachte is. We ademen vandaag de dag een cultuur waarin voor lijden  en sterven geen plaats is. Het leven is maakbaar, je moet er alles uithalen wat erin zit. Voor elk probleem een oplossing. Daar past geen confrontatie bij met zaken waar jij geen grip op hebt.  Maar aan lijden ontkom je niet.  Ook niet als je gelooft.

Ik denk dat dit alleen al een belangrijke les is vanmorgen. Ik denk dat we heel vaak geen realistisch beeld hebben van het leven. We zijn vaak verbaasd dat het leven zoveel tegenslag kent, terwijl de Bijbel ons leert dat het eigen is aan dit leven onder de zon. Ik denk dat we minder verrast zouden zijn als we in de kerk meer aandacht hebben voor de schaduwkant van het leven. Daarmee bedoel ik niet dat we alleen maar moeten denken aan kommer en kwel. Ik bedoel wel dat we elkaar moeten helpen in de schaduwkanten van het leven de goede richting te vinden. Ik weet dat één preek dat niet kan bereiken, maar ik hoop wel dat dit een begin mag zijn. Ieder mens heeft zijn eigen weg daarin te bewandelen, maar de Bijbel geeft ons wel de richting. Maar daarvoor moeten we dus eerst herontdekken wat lijden is.

Lijden wat is dat? Ik denk dan vaak niet aan mijn eigen leven. We denken aan christenvervolging, aan oorlogen of honger ver weg. Maar lijden is dichterbij dan je denkt. Lijden is onderdeel van deze gebroken en gevallen wereld.

Lijden is niet allereerst dat je ergens aan lijdt. Ik citeer woorden van C.S. Lewis:

You don’t merely suffer, but have to keep on thinking about the fact that you suffer.

Vrij vertaald: Lijden is niet zozeer dat je ergens aan lijdt, maar dat je steeds moet denken aan dat je lijdt. Het is dus niet aan ons om te zeggen: dit is wel lijden of dat niet. Lijden kan voor iedereen iets anders zijn. Punt is dat je erdoor wordt geregeerd. Je wordt steeds herinnerd aan de situatie en dat doet pijn. Het knaagt aan je ziel.

Er zijn globaal genomen vier soorten van lijden:

  1. Fysiek lijden: we krijgen te maken met verstoringen in ons lichaam, we verliezen de controle over ons lichaam door ziekte, ouderdom en beperkingen. We vervreemden van ons eigen lijf.
  2. Geestelijk lijden: maar je kan ook vervreemd raken van jezelf: depressie, trauma, jaloezie, zelfhaat, psychose, uitzichtloosheid, vernedering.
  3. Onrecht: een vorm van vervreemding van andere mensen: onrecht dat je wordt aangedaan en wat je elkaar aandoet: onderdrukking, racisme, haat, verraad, verscheurd huwelijk, verlaten zijn, vernedering, pesterij, langs elkaar heen leven, scheuringen.
  4. Spiritueel: Maar tot slot kan je je ook verlaten voelen door God. Waar bent U God in dit lijden? Waarom moet ik dit ondergaan? Wat wilt U ermee bereiken in mijn leven?

Lijden dus, is dat je maar blijft herinnerd worden aan het lijden dat je ondergaat. Maar wat doe je vervolgens met dat lijden? Dat is de tweede vraag.

Hoe ga je met lijden om?

Als je lijdt zonder Jezus

Ik zelf weet uit eigen ervaring wat het is om op de automatische piloot te leven. Als ik niet oplet reageer ik met mijn primaire emoties op het lijden. Ik zal een voorbeeld uit mijn leven delen om te laten zien wat lijden doet. Voor velen voelt dit voorbeeld niet als extreem. Toch denk ik dat het voor velen wel herkenbaar is. Ik hoop dat u ontdekt dat lijden niet alleen iets is wat we in derde wereldlanden aantreffen maar ook in ons alledaagse leven. Ik nodig u en jou uit om nu niet allereerst te focussen op mijn voorbeeld, maar het voorbeeld te gebruiken als een kapstok om uw leven aan te hangen.

In mijn studententijd wilde mijn huurbaas mij en mijn huisgenoten op valse gronden uit huis werken. Hij wilde van het pand af nadat het kantoor onder onze kamers failliet was gegaan. Alleen zat hij nog met ons opgescheept. De huren in Kampen zijn niet hoog, dus te weinig rendement. Anderhalf jaar werden we bedreigd met afsluiting, huurverhogingen en raadselachtige achterstallige nota’s. Ik leed aan onrecht. Ik werd er steeds bij bepaald en voelde me niet meer thuis in mijn eigen kamer. Dat lijden deed wat met me.

In mijn geval maakte het mij razend. Ik weet dat ik er behoorlijk wraakzuchtig van werd. Ik sliep er niet meer van. Ik wilde er alles aan doen om hem een hak te zetten. Als je mij eruit zet dan met een zak geld! Ik vergold kwaad met kwaad. Ik hoefde er niet bij na te denken, ik deed automatisch zo. Natuurlijk weet ik dat je als christen je vijand moet liefhebben, maar toen puntje bij paaltje kwam ontvlamde ik in woede.

In die tijd zag ik dit niet als lijden. Het was wel vervelend, maar ik probeerde er vooral zelf alles aan te doen. Ik miste de juiste handreikingen vanuit het evangelie om met Jezus in het lijden te staan.

Wat doe je dan zonder dat bewustzijn? Dan ga je vechten, of vluchten, of bevriezen, of alle drie. Ik vocht vervuld van haat, ik vluchtte, want ik voelde me onveilig thuis, en ik bevroor als er weer een aangetekende brief door de bus kwam.

Het punt is namelijk met lijden dat het ons ineens heel erg bepaalt bij onze onmacht en kwetsbaarheid.

Lijden leert ons dat er iets mis is in ons leven!

Lijden voelt zo zinloos, wat heb ik eraan, welk doel dient dit!?  Lijden geeft je het gevoel dat het leven ophoudt. Alles staat stil. Alles draait om dit gebeuren en je staat er vaak alleen voor. Mensen leven wel met je mee, maar zij worden er niet dag in dag uit bij bepaald. Hun leven gaat gewoon weer door daar waar het jouwe stopt.

Lijden confronteert ons met eindigheid. En daar vechten we tegen. Ik kon mij geen leven na voorstellen als ik uit huis zou worden gezet. Hoe overtrokken dit nu misschien voor sommigen van u klinkt, zo werkt lijden wel.

Lijden sluit ons op in de tijd, maakt ons gevangenen van het hier en nu, en benauwt ons.

We kunnen ons geen leven na voorstellen en willen de situatie weer onder controle hebben.

Als je lijdt zonder Jezus,

kijk dan naar Jezus

Het lijden drukt als een beklemmende deken op je. Lijden doet je naar beneden kijken. Het is die muur waar we in Psalm 18 over zongen. Je kan er niet overheen kijken. Je kan er niet overheen springen. Het voelt als een doodlopende weg. Wie schenkt ons uitkomst, een doel om voor te leven?

Ik wordt getroffen door de woorden uit 1 Petrus 2. 1 Petrus is een brief die in het teken staat van het lijden. Petrus verkondigt goed nieuws voor mensen die lijden aan dit leven. Jezus kwam middenin die wereld om ons leven weer zin te geven, een nieuw perspectief, een horizon om naar uit te kijken. Hij leed opdat het ons leven heelt.

In onze tekst past Petrus de theologie heel concreet toe op slaven. Slaven waren bezit van anderen. Zij hadden niets over zichzelf te zeggen. Zij werden gebruikt voor de dienst aan hun meester. Niet alle meesters zijn goed voor hun slaven. Veelal was er sprake van mishandeling, uitbuiting en vernedering. Het waren harde meesters. Hoe kan je dat ooit in vredesnaam volhouden? Je kan geen ontslag nemen, want je bent niet van jezelf maar van je meester. Je kan wel vluchten maar dan heb je helemaal geen toekomst meer.

Hoe kan je dan overeind blijven? Petrus wijst de slaven op Jezus. Kijk op Hem!

1 Petrus 2:21 NBV

Dat is uw roeping; ook Christus heeft geleden, om uwentwil, en u daarmee een voorbeeld gegeven. Treed dus in de voetsporen van hem

1 Petrus 2:24 NBV

Hij heeft in zijn lichaam onze zonden het kruishout op gedragen, opdat wij, dood voor de zonde, rechtvaardig zouden leven. Door zijn striemen bent u genezen.

Hij kwam op aarde en deelde in de misère van dit bestaan. Hij had niets misdaan, maar de wereld spuugde hem uit. Hij werd onterecht veroordeeld door Pontius Pilatus die wist dat Hij onschuldig was. Hij werd onrechtvaardig aan een kruis gehangen. Hij hing open en bloot in de hoogte om te laten zien hoe kapot dit leven is. Hangend tussen hemel en aarde was Jezus het zichtbare bewijs dat God geen genoegen neemt met dit beschadigde schilderij.

Jezus zelf wist vanaf het begin waar Hij in beland was, hoe mensen zijn, wat Hem stond te wachten. Toch liep Jezus daar niet voor weg. Hij kwam juist om zijn goedheid en Gods genade te tonen. Hij zou zijn goedheid en liefde niet laten lijden onder onze slechtheid.H

Hoe slecht de mensen ook waren, ze sloegen niet de goedheid uit de Vader en de Zoon.

Jezus wist wat Hij deed, ook al was het zwaar en weten we uit eerdere preken hoezeer Hij er tegenop zag. Maar zo heeft Hij aangetoond dat leven zonder God geen leven is. Het lijden is daarvan het zichtbare gevolg. Maar Christus is gekomen om dat leven weer terug in handen te nemen en nodigt ons op Hem te zien:

Matteüs 11:28–30 NBV

Kom naar mij, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan, dan zal ik jullie rust geven. Neem mijn juk op je en leer van mij, want ik ben zachtmoedig en nederig van hart. Dan zullen jullie werkelijk rust vinden,  want mijn juk is zacht en mijn last is licht.’

Als je lijdt zonder Jezus, kijk dan naar Jezus

en volg Hem

1 Petrus 2:21–22 NBV

Dat is uw roeping; ook Christus heeft geleden, om uwentwil, en u daarmee een voorbeeld gegeven. Treed dus in de voetsporen van hem die geen enkele zonde beging en over wiens lippen geen leugen kwam.

Petrus schrijft de slaven voor om Jezus te volgen: zoek het goede ondanks het slechte dat op je af komt. Zo volg je Jezus na, zo zijn wij rechtvaardig voor God. Dat betekent niet dat je alles maar over je laat heenkomen. Goddank is er rechtspraak in Nederland, kan je naar een ziekenhuis, of spreken met een predikant en psycholoog. Nee dat bedoelt Petrus niet. Met spreuken zeg ik: doe maar wat je hand vindt om te doen.

Maar Petrus draagt ons op: blijf in de gegeven situatie altijd het goede doen. Vertrouw dat God weet wat goed voor je is ook al staat je leven op zijn kop. Beantwoord kwaad met goedheid. Zoals God onze zonden met goedheid beantwoordde. Ofwel, wees als Jezus, volg Hem na, laat zien dat je leeft voor God boven alles..

Bij mij groeit meteen weerstand. Wie kan dit? Ik niet vanuit mijzelf. U ook niet, dat weet ik zeker. Van nature volgen wij Jezus niet na. Om altijd op God te vertrouwen en het goede te blijven doen, dat kan je alleen door genade! Wat Petrus ons opdraagt is iets wat we alleen door genade kunnen ontvangen — of met andere woorden: het is een gave van God om zo te groeien als Petrus ons opdraagt:

1 Petrus 2:19–20 NBV

Het is een blijk van genade als iemand, doordat zijn aandacht op God gericht is, in staat is onverdiend leed te verdragen. Immers, is er enige reden om trots te zijn wanneer u de slagen verdraagt die u als straf voor uw wangedrag krijgt? Het is echter een blijk van Gods genade wanneer u verdraagt wat u moet lijden voor uw goede daden.

Jezus navolgen is een Goddelijk werk. Heerlijk eerlijk nietwaar dat Petrus dit zegt? Alleen genade kan mij in staat stellen te doen wat Petrus mij opdraagt. Vaak ontbreekt mij de genade en het inzicht. Het licht schijnt nog flauw in mijn hart. Dat betekent dat je niet verbaasd hoeft te zijn als het je vaak niet lukt om te blijven geloven, te blijven hopen! Het betekent dat je jezelf niet steeds voor de kop hoeft te slaan. Nee het lukt ons vaak niet, het lukte mij toen niet in Kampen. Het lukt me niet. Ik kan alleen met de oude kerk uitroepen:  Heer ontferm U. Schenk mij Uw genade om te doen wat U vraagt. Schenk mij de kracht om dit lijden te dragen. Ik kan het niet. Ik wordt boos op U, op anderen, op mezelf. Schenk mij uw liefde en uw genadige hulp om te doen wat u van mij vraagt.

Als je lijdt zonder Jezus, kijk dan op Jezus en volg Hem

die uw ziel behoed

Ik rond af. Petrus sluit zijn oproep aan de slaven af met een verwijzing naar Jesaja 53, de profetie over de lijdende knecht van de HEER:

1 Petrus 2:25 NBV

Eens dwaalde u als schapen, nu bent u teruggekeerd naar hem die de herder is, naar hem die uw ziel behoedt.

Ik heb iets gedeeld over mijn leven. U ontdekte dat het makkelijker is om je eigen instinct te volgen dan Jezus. Ondanks dat gegeven heb ik nog iets ontdekt in de periode van Kampen. Het is de ontdekking dat ondanks ik wraakzuchtig was, ik toch in goede harmonie afscheid heb kunnen nemen van de huisbaas. Hoe kan dat toch! Hoe zwak mijn geloof soms ook was, God ging mij vooruit. Al die tijd was er een Herder die mij voorging. Een Herder die er alle energie in heeft gestoken mij op de goede weg te bewaren. Uiteindelijk heeft Hij mijn wraakzucht weggenomen. Ook mijn huisbaas werd milder. Zelfs al was er een uitspraak nodig van de huurcommissie, het heeft uiteindelijk wel vrede gebracht.

Het brengt mij tot het inzicht dat zelfs als ik struikel, de hemelse Herder trouw blijft aan ons leven. Hij sleept ons er doorheen, ook daar waar onze voeten struikelen, onze wegen soms doodlopen. Dat troost mij. Het hangt niet van mij af, maar ik ben in goede handen. Hij is de trouwe Herder die ons helpt te blijven hopen middenin de wanhoop.

Ik weet dat hier mensen zijn die lijden. Ik hoop dat je iets van herkenning voelt. Ik hoop dat je iets van richting ervaart om naar te zoeken: naar genadevolle handen. Handen met littekens van een Herder die weet wat je doormaakte. De handen van de Herder die onze weg heeft gelopen en die je leiden door de weg van lijden. Ik hoop dat je ontdekt hebt dat het niet gek is dat je worstelt en zoekt en vaak niet vindt. We lijden allemaal op verschillende manieren. De één vol vertrouwen zoals Stefanus die vergeving vroeg voor zijn beulen, de ander in aanvechting zoals Job die maar niet kon begrijpen waarom hem dit overkwam. Maar samen delen we in die ene hoop dat er voor ons een onwrikbare erfenis wacht. Dat er meer is dan alleen dit lijden. Wij geloven in Jezus, de Herder die onze ziel behoedt!

Amen