Vluchtig maar niet leeg: leven met heel je hart

GKv Middelharnis https://gkvmiddelharnis.nl

Deze preek vormt een tweeluik met een andere korte preek over Zondag 49 die je hieronder ook aantreft. De preek voor de middagdienst is korter zodat in of na de dienst samen doorgesproken kan worden over dit thema. Wil je mijn preken gebruiken en wil je een liturgie of een PowerPoint, stuur dan een mail naar cvanzwol[a]gkv.nl

Gemeente van onze Heer Jezus, geliefde broers en zussen,

Onze agenda’s zijn vol

“Hoe gaat het? Ja goed, druk.” Herken je deze zinnen? Waarschijnlijk heb je dit antwoord vaak gegeven en vaak gehoord. Onze levens lijken wel bomvol te zitten. Ikzelf heb bijvoorbeeld een agenda gesynchroniseerd met Rebecca. Dat moet echt, want anders lopen onze verschillende taken uit de pas met ons gezinsleven. Maar zelfs met zo’n agenda is het soms passen en meten. Onze levens zitten vol en ik zou het ook niet perse anders willen hebben. Een volle agenda is niet perse erg al denk ik dat er altijd meer onder ligt dan alleen maar een volle agenda. Ik denk dat we soms meer van ons bezig-zijn verwachten dan we zelf dachten, dat we soms al te veel onze zekerheid halen uit de dingen die we doen en willen bereiken.

Vandaag lezen we dat Jakobus handelaren aanspreekt op hun levenshouding. Dat blijken behoorlijk bezige bijen te zijn. We lezen van hen het volgende:

Jakobus 4:13 NBV

Dan iets voor u die zegt: ‘Vandaag of morgen gaan wij naar die en die stad. Daar blijven we een jaar, we zullen er handeldrijven en geld verdienen.’

Deze handelaren trokken met hun handelswaar van stad naar stad om te verkopen. Dat was in die tijd een hele onderneming. De steden waar ze naar toe gingen kosten je eerst een paar dagen en soms weken tot maanden reizen. Onderweg was er allerlei gevaar. Vijandelijke legers, criminelen en onvoorziene weersomstandigheden. Het was niet even in je auto stappen en gaan. Maar deze handelaren hebben het al helemaal bedacht. Ze gaan op reis, ze weten ook al naar welke stad en daar zullen ze dan een jaar blijven om goed te verdienen. Het was onzeker werk, maar de marktkooplui hebben hun zaken goed op orde.

Je kan je voorstellen dat het heel veel rust lijkt te geven als je zo zeker bent van wat je gaat doen. Ik denk dat de meesten onder ons zich wel herkennen in deze handelaren. Wat wil je graag precies uitdokteren wat je gaat doen. En begrijp me niet verkeerd, plannen is belangrijk. Maar met dat we ons leven uitdokteren lijkt het alsof we het heel goed in de vingers hebben. Lijkt zo durf ik te stellen, want onze agenda’s zijn wel vol,

maar ons leven voelt vaak niet zinvol

Volle agenda’s geven niet perse een vervuld gevoel. De keerzijde van altijd bezig zijn, is dat we onszelf en anderen opjagen. Uit cijfers van het CBS blijkt dat onder de beroepsbevolking 15% van alle mensen te kampen heeft met één of meerdere burn-outklachten. Verder blijkt dat onder de mensen tussen de 25-35 dit percentage zelfs bijna 20 % is. Velen kampen met stressklachten: slaapproblemen, eetproblemen, gebrek aan beweging en buitenlucht, vrije tijd. Psychologen geven meerdere oorzaken voor deze problemen. Er wordt meer overgewerkt en tegelijkertijd nemen we ons werk letterlijk mee naar huis. In onze banen vinden we bestaansrecht. Gemiddeld besteedt een werkende 2 uur van zijn tijd aan mail en administratie. Mensen zijn zo bang om de boot te missen dat ze meer en meer in een dag proppen.

Wie wel de boot heeft gemist, staat aan de wal toe te kijken hoe het schip van onze samenleving vrolijk verder vaart. Je hoort er ineens niet meer bij. Het zijn verhalen die ik ook in de gemeente hoor. Dus enerzijds geldt voor veel mensen die kunnen participeren dat ze steeds meer van zichzelf en hun relaties vragen; anderzijds betekent dat wie buiten de boot vallen, merken dat zij dikwijls worden vergeten, dat je er niet meer toe doet. Je snapt wel: het één versterkt het andere.

En nu vraag ik jullie: Is het niet vreemd dat wij tegelijkertijd mensen zijn die onze agenda’s van a tot z hebben gevuld, maar er niet rustiger van worden? Het is toch vreemd dat we in een tijd leven dat we alles lijken te beheersen, maar daar niet een diepe rust en een diep vertrouwen aan overhouden? Hoe kan het dat we zo driftig plannen, maar ons toch onzeker voelen? We zijn productiever dan ooit, maar levert dat ook meer levensvreugde op? Wel bomvolle agenda’s, maar ervaren we dat als zinvol?

Misschien ligt het antwoord wel dichterbij dan je denkt. Misschien zijn we vaak niet rustig omdat we alles zelf in de hand willen houden. Dan denk ik aan die handelaren. Zij waren best bekend met de gevaren van het reizen en het risico van ondernemerschap. Tuurlijk wisten zij dat er criminelen waren, concurrenten, onvoorziene omstandigheden en ze wisten heus dat het ook zo maar kon zijn dat er geen klant was om aan te verdienen, maar met dat ze zo driftig alles planden meenden ze de risico’s onder controle te hebben.

Alleen waren ze daardoor ook zelf verantwoordelijk of hun plannen al dan niet zouden slagen. Daar wordt je niet rustig van. Je zult het misschien wel herkennen: hoe goed je alles in je hoofd ook uitdenkt, het geeft je nooit blijvende rust. Sterker nog het houdt je vaak ook nog uit je slaap. Want jij kan je wel blijven bedenken hoe het moet gaan, maar of het zo zal gaan is altijd onzeker. De volle agenda’s van de handelaren werd dus gedreven door het verlangen naar zekerheid. Zekerheid voor morgen werd hun leitmotiv. Zekerheid die ze zochten in het verdienen van geld.

Niet dat Jakobus iets tegen geld verdienen heeft. Maar je moet goed lezen. Er staat drie keer: wij zullen dit of dat gaan doen.

Jakobus 4:13 NBV

Dan iets voor u die zegt: ‘Vandaag of morgen gaan wij naar die en die stad. Daar blijven we een jaar, we zullen er handeldrijven en geld verdienen.’

In het Engels wordt dit mooi vertaald met we will.  De mannen hadden hun zinnen gezet op hun verlangen om rijk te worden. Ze waren gebrand op hun doel. Ze wilden zo graag de winst veilig stellen dat ze er alles aan deden om het te bereiken. Waar het vooral om gaat is dat deze mannen van winst hun ziel en zaligheid verwachten en menen dat dit het enige is waarvoor je leeft. Gezien het vervolg van de tekst, laat het zich raden wat dit motief met mensen doet.

Jakobus 4:16 NBV

Maar u slaat een hoge toon aan en bent daar nog trots op ook. Dat soort trots is volkomen ongepast.

Je gaat op eigen kracht leven, nog even en je meent dat je alles aan jezelf te danken hebt, dat jij het verdiend hebt, want jij hebt er zo hard voor gewerkt. En met dat wij vol zijn van onze plannen, vergeten wij degenen wiens agenda’s in onze gemeente leeg zijn. Voor hen uit de gemeente die langs de rand van de samenleving staan. We zitten op de razende hogesnelheidslijn van het leven en wie daar niet in zit hoort er niet bij. Wie verder leest in Jakobus zal merken dat die risico’s ook speelden in Jakobus tijd. Juist de rijken vergaten makkelijk hun roeping van God dat niet geld maar de liefde ons moet drijven (zie Jakobus 5:1 en verder).

Misschien hadden deze handelaren het niet eens door. Zeg nu zelf: vaak leef je voor de vuist weg. Maar aan het gedrag van deze mannen was te zien waarvoor ze waren gaan leven. Voor de schijnzekerheid van geld.

En nu is de vraag waar jij je zinnen op hebt gezet. Ontdek eens aan jezelf waar jij je druk om maakt, wat jij allemaal inplant.

Wat beoog je met je agenda, planning, strategieën en intenties te bereiken? Wanneer zeg jij tegen jezelf: nu heb ik bereikt wat ik wil?

Je kan de vraag ook omdraaien: waar wordt je zenuwachtig van in het dagelijks leven? Wanneer kom je onder druk te staan en voel je je gespannen? De antwoorden op deze vragen leggen bloot waar jij je zinnen op hebt gezet.

Waar bid je voor? Wat legt je bidden bloot? Is God de boodschappenjongen van jouw agenda? Mag alles lukken zoals ik dat wil?

Antwoorden op al deze vragen helpen je om te ontdekken waarom je leven vaak wel vol is maar niet altijd als zinvol aanvoelt. Omdat geld, huisje-boompje-beestje, de perfecte toekomst voor je kinderen, je werk, je imago, niet de blijvende vreugde geven maar je wel opjagen er alles voor te doen.

omarm daarom je kwetsbaarheid

Jakobus hakt er stevig op in. Handelaren waren zo druk met het leven onder de controle te houden dat ze voorbij leefden aan het feit dat we allemaal maar kwetsbare mensjes zijn. We lezen vers 14:

Jakobus 4:14 NBV

U weet niet eens hoe uw leven er morgen uitziet. U bent immers maar damp, die heel even verschijnt en dan al verdwijnt.

Hij vergelijkt het mensenleven met een damp, een mist. In Palestina heb je vaak mist boven het zeewater. Zo verschijnt het, zo verdwijnt het. Zo verschijnt een mens, zo verdwijnt een mens. Bedenk je toch dat je het leven niet in de vingers hebt maar dat het zo verdwenen kan zijn.

Voor velen vormt deze wetenschap nog meer reden om er alles uit te halen in het hier en nu. De inmiddels bekende term YOLO (You Only Live Once) en bijvoorbeeld het populaire lied van André Hazes junior ‘leef alsof het je laatste dag is’ verdedigen die levensfilosofie. Zij benadrukken het meer zo: je gaat een keer dood, dat is nu eenmaal het leven, dus ‘leef, pak alles wat je kan’. Deze filosofie benadrukt dus vooral dat je achter je verlangens aan moet rennen. Doe alles wat je hartje begeert. Maar ik denk dat je daar alleen maar onrust en hebberigheid mee oogst.

Jakobus bedoelt het anders. In de wijsheidsboeken Psalmen, Spreuken en Prediker is het nadenken over je dood vooral aanleiding om te ontdekken dat jij het leven niet in eigen beheer hebt, maar dat je leven is gegeven en zal worden genomen door God je Schepper. Besef eens hoe klein je bent. Waar heb je al die tijd je druk om gemaakt? Heeft het zin om uit alle macht je leven onder controle te houden als je niet eens zeggenschap hebt over je eigen leven?  Jakobus wil jou samen met de handelaren brengen bij de Here wiens wil jouw leven regeert. Dus omarm je kwetsbaarheid

 

en zoek vervulling in Gods wil

We lezen wat Jakobus ons oproept te doen:

Jakobus 4:15 NBV

U zou moeten zeggen: ‘Als de Heer het wil, zijn we dan in leven en zullen we dit of dat doen.’

Misschien ken je deze woorden wel. Zo de Here het wil, of de Latijnse versie Deo volente. Deze woorden werden vroeger meer dan nu gebruikt in aankondigingen en brieven om aan te geven dat de mens wikt maar God beschikt. Geen slechte gedachte, al kan de term makkelijk leeg worden. Je kan namelijk wel zegen zo de Here het wil en toch eigenlijk je eigen plannen volgen. Dan is de betekenis van DV meer dit: ik wik, tenzij God anders beschikt.

Maar dat is niet de bedoeling van Jakobus. Jakobus wil die handelaren terugbrengen naar wat Gods wil voor mijn leven is. Die wil is enerzijds een roeping die ons het oude leven kost. Die wil is anderzijds een grote troost omdat het een nieuw leven geeft: God zelf vertrouwt zich in Christus aan jou toe en draagt je op handen. Eerst wat over die roeping dan wat over de troost.

Waarvoor wil God dat ik leef? God wil dat je alles doet met een kloppend hart zoals zijn hart klopt voor jou en de mensen. Dat is wat Zijn koninkrijk beoogt. Dat we een kloppend hart hebben voor Hem en voor de ander. Matthijn Buwalda schreef daar een mooi lied over: ik ga doen waar mijn hart het hardst voor klopt.1Buwalda: waar mijn hart: https://www.youtube.com/watch?v=Du1MTqGabio  Waar je hart het meest voor klopt is dat je jezelf weer stilzet wat er echt toe doet in dit leven. Waar het uiteindelijk over gaat. Uiteindelijk gaat het over liefhebben boven verdienen, liefhebben boven presteren, liefhebben boven doen. Je hart  volgen en laten spreken is best spannend. Want vaak voel je iets aan wat je zou moeten zeggen of doen, maar doe je het niet omdat je bang bent dat mensen er wat van vinden of dat ze niet op je zitten te wachten. Maar die roeping begint dan ook niet bij jezelf. Het begint bij God zelf. Hij heeft al zijn zinnen gezet op Zijn liefde.

Het begint bij God zelf die door Jezus heeft bewezen dat Hij je liefheeft. Liefde is het leitmotiv van God. Gods visie op ons leven is dat wij vandaag met de Here wandelen en leven uit zijn liefde. Gods visie op jouw leven is dat jij klein mensje gewoon in het hier en nu mag doen wat je hand vindt om te doen. Vanmiddag wil ik uitwerken wat dat betekent voor de verschillende verantwoordelijkheden van ons leven. Ik kan daar nu niet zoveel meer over zeggen. Maar het komt hierop neer: wees liefdevol en trouw op alle plekken van je leven in het vertrouwen dat God zorg voor je draagt.

Gods wil is een grote troost voor vermoeide en onrustige zielen. Je hoeft niet zo nodig alles meer in de vingers te hebben. Laat al die dingen toch los waar je zoveel van verwacht! De toekomst, laat het los. Wat je morgen zult zijn, laat het los. Of je morgen brood op de plank hebt, laat dat los. Zoek eerst het Koninkrijk van God, zegt Jezus, en de rest zal uw hemelse Vader jou geven! God staat borg voor dat kwetsbare leven van je. Zo de Here het wil zal ik leven! En wat ik vervolgens in mijn leven nog kan doen en ondernemen is een gave van God. Hij draagt mijn leven dat is de troost van dit grote voorschrift.

Je leven overgeven in Gods handen is het meest moeilijke om  te geloven, maar tegelijkertijd het meest bevrijdende om te ontvangen. Vandaag ben ik hier geroepen en ik ga doen waar mijn hart het hardst voor klopt. Dat is genoeg, dat is zinvol, dat is de hemel op aarde.

Amen

Middagdienst:

Uw wil geschiede: trouw zijn op de plek waar je staat

Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus,

In verbinding met Jakobus 4 wil ik vanmiddag insteken op zondag 49 en daar met elkaar over doorpraten. Vanmorgen ben ik uitgekomen dat het uiteindelijk onze roeping is om op de plek waar je nu staat met je hart te leven. Wanneer je je eerst richt op Gods wil, zo zei ik, dan leer je ontdekken hoe kwetsbaar je eigenlijk bent en hoe weinig je te zeggen hebt over je eigen leven, maar dan leer je ook te vertrouwen dat God je leven op handen draagt en dat zijn roeping goed is voor jou. Dat Hij je een zinvol leven geeft. Een vervuld leven waarvan je kan zeggen: er zijn zoveel dingen die ik niet heb gedaan in dit leven, ik heb niet allerlei landen bezocht, ik heb niet allerlei carrièrestappen gemaakt, ik ben niet dit of dat geworden, maar toch kan ik zeggen: ik heb een vervuld leven gehad. Een vol en rijk leven want de dingen die ik deed, deed ik met heel mijn hart.

Daarom wil ik je vragen vanmiddag om eens na te denken over hoe je er nu voor staat. Een soort van APK-check maar dan voor je hart. Denk eens aan alle toezeggingen, je geloften, je contracten, je verantwoordelijkheden. Haal die eens voor de geest. Je kan denken aande volgende dingen:

  1. Je hebt belijdenis gedaan, je hebt een gelofte afgelegd tot God: voor Hem wil ik leven, Hij is mijn Koning.
  2. Je bent daarmee onderdeel geworden van de kerk, van Gods volk. Aan hen ben je verbonden om samen meer en meer naar Jezus toe te groeien.
  3. Je bent misschien getrouwd: je hebt ja gezegd tegen een ander mens. Er zijn kinderen aan je toevertrouwd.
  4. Je bent een vriend of vriendin van mensen, voor hen heb je ook een verantwoordelijkheid.
  5. Je bent misschien werknemer: je hebt ja gezegd tegen een baas.
  6. Je bent misschien baas, je hebt daarmee verantwoordelijkheid voor een bedrijf en haar werkers genomen.
  7. Of misschien ga je naar school: je hebt van je ouders mogelijkheden ontvangen om je gaven te ontwikkelen.
  8. Je hebt een bijbaantje, daar heb je een handtekening voor gezet.

Waar je nu staat, daar wordt je geroepen! Ik denk dat de catechismus ons een mooi en bijbelse uitleg van de derde bede geeft. Door te bidden of Gods wil geschiede bidden we eigenlijk of God wil doen met ons leven wat het beste voor ons is, tot eer van zijn naam. Door God radicaal de eerste plek te geven in je leven, moeten alle andere dingen onder zijn wil komen te staan. Zijn wil is zoals we vanmorgen ontdekten dat je als klein mensje wandelt met je Schepper en dat je daarin mag doen wat je hand vindt om te doen. De catechismus werkt het als volgt uit:

Zodat iedereen zijn taak net zo graag en trouw mag uitvoeren,
als de engelen in de hemel dat doen.

Gods wil gehoorzamen gaat meer over toewijding dan precies weten wat je moet doen. Wat je moet doen is per mens verschillend. Het heeft te maken met de verantwoordelijkheden die je hebt, met de beloften die je hebt gedaan, met de mensen waarmee jij omgaat. Ieder heeft daarin zijn eigen taak. Maar welke taken je ook hebt: doe ze trouw en vol toewijding aan God. Geen taak is meer of belangrijker dan een ander. In Gods ogen is er geen onderscheid in beroepen of in opleidingsniveau in hoofd of handen. Ieder heeft een taak, in mensenogen groot of klein, maar wie er mee woekert is in Gods ogen groot.

Helaas zijn we vaak niet in staat om trouw onze plek in te nemen. We zouden het wel willen maar de werkelijkheid is weerbarstig. Ieder mens heeft denk ik wel ervaring met de moeizame verhouding tussen gezin, werk en kerk. Ons werk lijkt vooral alles op te slokken. Wat ons daarin drijft kan verschillen. We kunnen onze erkenning halen uit werk, ons bestaansrecht of bestaanszekerheid. Werken is ook een roeping van God, maar op de één of andere manier weet werk ook makkelijk een afgod te worden dat als een zwart gat je andere verantwoordelijkheden opslokt. We voelen vaak wel aan dat evenwicht ontbreekt, maar blijkbaar zijn we niet in staat om zelf de verandering te brengen. En ook voor jullie jongeren is het soms lastig waar je goed aan doet. Er is zoveel aanbod aan opleidingen dat je al snel bang bent verkeerd te kiezen. Als je het ene kiest, sluit dat het andere uit. Het voelt overweldigend.

Daarom leerde Jezus ons bidden tot God: doet u maar wat het beste is voor ons. Leer ons meer vertrouwen op U dan op onze eigen verlangens naar zekerheid, erkenning en invloed. U Heer weet wat goed voor ons is, leidt ons op de weg. U weet wat genoeg is voor ons. Om met Paulus te spreken: genoeg is wie en wat je nu bent.

1 Korintiërs 7:24 NBV

Laat, broeders en zusters, ieder voor God blijven wat hij was toen hij geroepen werd.

Welke weg je ook inslaat, loop met de Heer. Wees op die weg maar christen: iemand die in alles op God vertrouwt en het goede doet.  Doet U Heer in ons wat het beste is voor ons, dat is de bede om Gods wil, want Gods wil is verreweg het beste. Dat bidden, is meteen reflecteren.

Waarom doe ik de dingen die ik doe? Wat veroorzaakt de onbalans in mijn leven? Welke verlangens of angsten regeren mijn hart dat er onrust is in mijn leven en dat mijn agenda te vol is?

Daar zou ik de bespreking ook op willen aansturen: dat we met elkaar nadenken hoe we de balans in ons leven kunnen herstellen door ons te richten op Gods wil die rust geeft en richting.

  • “We bidden uw wil geschiede”. Heeft dat gebed ook invloed op onze levenshouding, onze prioriteiten, onze keuzes? Hoe dan?
  • Waar mist misschien in jouw leven de balans? Hoe kan Gods wil juist bijdragen aan evenwicht in onze verantwoordelijkheden en taken?
  • Gods wil doen betekent o.a. graag en trouw je taak uitvoeren. Hoe kan ons dit helpen en rust geven bij het maken van keuzes, bijvoorbeeld je studiekeuze?